ปทุมธานีPathum Thani · เมืองแห่งดอกบัว

แม่น้ำเจ้าพระยา ชุมชนมอญริมน้ำ และตารางคลองที่ขุดผ่านทุ่งรังสิต วันนี้คือขอบเหนือของกรุงเทพฯ

เปิดแผนที่

งานที่จะมา

…

จัดทุกปี ยังไม่ประกาศวันปีนี้

แตะน้ำ

ชื่อนี้มาจากดอกบัว

ปี 2358 ชาวมอญสามโคกถวายดอกบัวรับเสด็จรัชกาลที่ 2 จึงทรงพระราชทานชื่อเมืองใหม่ว่าปทุมธานี เมืองแห่งดอกบัว

สั้น ๆ

ปทุมธานีในหนึ่งนาที

1,525.9ตารางกิโลเมตร
1,236,471คน พ.ศ. 2567
7 · 60อำเภอ · ตำบล
27.8 kmถึงกรุงเทพฯ ทางหลวงหมายเลข 1
84คลอง ยาวรวม 1,062 กม.
56 kmคลองรังสิต ขุด พ.ศ. 2433
542 raiตลาดไท 21 ตลาดย่อย
84,788นกปากห่างที่นับได้ พ.ศ. 2539

ประวัติ

เตาเผา ชาวมอญ คลอง ชานเมือง

  1. 2112เมืองสามโคกแห่งแรกที่วัดพญาเมืองร้างไปหลังกรุงศรีอยุธยาเสียกรุง วิกิพีเดีย: อำเภอสามโคก
  2. ราว 2203สมิงเปอนำชาวมอญจากเมาะตะมะมาตั้งบ้านที่บ้านสามโคก สมเด็จพระนารายณ์พระราชทานที่ดิน วิกิพีเดีย: อำเภอสามโคก
  3. 2210วัดสิงห์ริมเจ้าพระยาได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา วิกิพีเดีย: วัดสิงห์
  4. 2269แผนที่ดัตช์ระบุสามโคกเป็นหมู่บ้านทำเครื่องปั้นดินเผา Wikipedia: Sam Khok district
  5. 2317ชาวมอญอพยพครั้งใหญ่อีกครั้ง นำโดยพญาเจ่ง สมัยสมเด็จพระเจ้าตากสิน ส่วนหนึ่งตั้งบ้านที่สามโคก วิกิพีเดีย: อำเภอสามโคก
  6. 2358รัชกาลที่ 2 พระราชทานนามเมืองสามโคกใหม่ว่า “ประทุมธานี” วิกิพีเดียไทยระบุ 23 สิงหาคม กรมศิลปากรว่าไม่พบบันทึกวันที่ สันนิษฐานว่า 16 ตุลาคม Pathum Thani provincial profile, Ministry of Commerce
  7. 2433เริ่มขุดคลองรังสิต 4 มีนาคม โครงการชลประทานแห่งแรกของสยาม ขุดต่อเนื่องถึง พ.ศ. 2448 Wikipedia: Rangsit Canal
  8. 2510ชาวสวนย้ายมาปลูกส้มเขียวหวานที่ทุ่งรังสิต จนได้ชื่อว่าส้มรังสิต วิกิพีเดีย: ส้มเขียวหวาน
  9. 2513ก่อตั้งวัดพระธรรมกายที่ตำบลคลองสาม อำเภอคลองหลวง วิกิพีเดีย: วัดพระธรรมกาย
  10. 2521ปทุมธานียกเสาหลักเมืองครั้งแรก 23 สิงหาคม Pathum Thani provincial profile, Ministry of Commerce
  11. 2536ดรีมเวิลด์เปิดที่ธัญบุรี วิกิพีเดีย: ดรีมเวิลด์
  12. 2538ตั้งองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติที่คลองห้า วัดเจดีย์หอยก่อเจดีย์จากซากหอยนางรม วิกิพีเดีย: วัดเจดีย์หอย
  13. 2560ข้าวหอมปทุมธานีขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ Department of Intellectual Property: GI register

ขุดคลองทุ่งรังสิต

แตะเพื่อขุดคลองรังสิตจากเจ้าพระยา แล้วแตะหรือลากเพื่อขุดคลองหนึ่งถึงคลองสิบสี่ นาข้างน้ำจะกลายเป็นนาข้าว

คลองรังสิตจากเครื่องบิน ตารางคลองของทุ่งรังสิต
คลองรังสิตจากเครื่องบิน ตารางคลองของทุ่งรังสิตPaul_012 · CC BY-SA 3.0

ตำนาน

เรื่องเล่าริมน้ำ

สามโคก

โคกสามแห่ง

Three mounds

สามโคก แปลว่าโคกสามแห่ง ฉบับหนึ่งว่าเป็นโคกเตาเผาตุ่ม อีกฉบับว่าเมืองเก่ามีโคกโบราณสามแห่ง แผนที่ดัตช์ พ.ศ. 2269 เรียกที่นี่ว่าหมู่บ้านทำเครื่องปั้นดินเผา

Wikipedia: Sam Khok district
2358

ถวายบัว

The lotus offering

เดือน 11 พ.ศ. 2358 รัชกาลที่ 2 เสด็จทางชลมารค ประทับพลับพลาใกล้วัดปทุมทอง ชาวมอญนำบัวหลวงมาถวายมากมาย จึงพระราชทานนามเมืองว่าประทุมธานี

วิกิพีเดีย: อำเภอสามโคก
วัดมอญ

เสาหงส์

The hamsa pole

วัดมอญปักเสาหงส์ระลึกถึงหงสาวดีที่จากมา ตำนานว่าพระพุทธเจ้าทอดพระเนตรหงส์ทองสองตัวเล่นน้ำในที่ซึ่งเป็นทะเล และทรงทำนายว่าจะเป็นมหานคร

วิกิพีเดีย: เสาหงส์
วัดไผ่ล้อม

สองเศรษฐีกับนกปากห่าง

Two merchants and the storks

ตำนานว่าท่านท้าวมหาพรหมกับท่านท้าวมาลี เศรษฐีจากสุโขทัย สร้างวัดนี้ วันนี้ต้นไม้ในวัดเป็นที่ทำรังของนกปากห่าง ช่วงพฤศจิกายนถึงมิถุนายน

วิกิพีเดีย: วัดไผ่ล้อม
วัดเจดีย์หอย

เมืองรัตนาวดี

The city of Ratanawadi

หลวงพ่อทองกลึงนิมิตว่าที่ตั้งวัดเมื่อแปดล้านปีก่อนเป็นเมืองใหญ่ชื่อรัตนาวดี ต่อมาขุดพบซากหอยนางรมยักษ์ ท่านนำมาก่อเป็นเจดีย์เมื่อ พ.ศ. 2538

วิกิพีเดีย: วัดเจดีย์หอย
วัดโบสถ์

หลวงพ่อเหลือ

Luang Pho Luea, the one left

ราว พ.ศ. 2507 โจรตัดเศียรพระพุทธรูปในโบสถ์วัดโบสถ์ เหลือพระศิลาทรายปางมารวิชัยองค์เดียว ชาวบ้านเรียกหลวงพ่อเหลือ เป็นพระคู่บ้านคู่เมืองปทุมธานี

วิกิพีเดีย: วัดโบสถ์ (สามโคก)
วัดสิงห์

พระประธานสี่ทิศ

Four Buddhas, four directions

ที่วัดสิงห์ผู้คนสักการะพระประธานสี่องค์ประจำสี่ทิศ คนในพื้นที่เรียกว่าวัดแห่งแรกของเมืองสามโคก

Thairath: Wat Sing

ปั้นตุ่มสามโคก

ลากบนดินเพื่อขยายหรือบีบ แล้วเผาในเตา

โบราณสถานเตาโอ่งอ่าง สามโคก
โบราณสถานเตาโอ่งอ่าง สามโคกKriengsak Jirasirirojanakorn · CC BY-SA 4.0

บุคคลสำคัญ

คนปทุมธานี

แตะที่หน้า

ราว 2203

สมิงเปอ

Saming Poe

ผู้นำมอญที่พาครอบครัวจากเมาะตะมะมาตั้งบ้านที่สามโคก สมัยสมเด็จพระนารายณ์

วิกิพีเดีย: อำเภอสามโคก
2428–2494

พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์

Prince Rangsit

พระราชโอรสในรัชกาลที่ 5 ผู้ก่อตั้งกระทรวงสาธารณสุข คลอง เมือง และทุ่งใช้พระนามของพระองค์

Wikipedia: Rangsit Prayurasakdi
2433

พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์

Prince Sai Snidvongs

พระอัยกาของพระองค์เจ้ารังสิต ทรงเป็นประธานโครงการขุดคลองรังสิต

Wikipedia: Rangsit Canal
2461–2515

ไพบูลย์ บุตรขัน

Paiboon Butkhan

นักแต่งเพลงและนักเขียนบท เกิดที่บ้านท้องคุ้ง สามโคก ได้รับยกย่องเป็นบูรพศิลปิน พ.ศ. 2558

Wikipedia: Paiboon Butkhan
เกิด 2512

เอกพจน์ วงศ์นาค

Ekkapot Wongnak

นักร้องลูกทุ่งยุคปลาย 2520 นายกเทศมนตรีเมืองคลองหลวงตั้งแต่ พ.ศ. 2564

Wikipedia: Ekkapot Wongnak
เกิด 2520

ศิริมงคล สิงห์มนัสศักดิ์

Sirimongkol Singmanasak

นักมวยจากบึงยี่โถ ธัญบุรี แชมป์โลก WBC รุ่นแบนตัมเวท พ.ศ. 2540 และซูเปอร์เฟเธอร์เวท พ.ศ. 2545–46

Wikipedia: Sirimongkol Singmanasak
เกิด 2514

แสน ส.เพลินจิต

Saen Sor Ploenchit

นักมวยจากประชาธิปัตย์ ธัญบุรี แชมป์โลก WBA รุ่นฟลายเวท พ.ศ. 2537–39

Wikipedia: Saen Sor Ploenchit
2509–2564

แสงเทียนน้อย ส.รุ่งโรจน์

Sangtiennoi Sor.Rungroj

แชมป์มวยไทยเวทีลุมพินีและราชดำเนิน เปิดค่ายมวยที่ปทุมธานีบ้านเกิด

Wikipedia: Sangtiennoi Sor.Rungroj
เกิด 2489

สนธิ บุญยรัตกลิน

Sonthi Boonyaratglin

อดีตผู้บัญชาการทหารบก ผู้นำรัฐประหาร 19 กันยายน 2549 เกิดที่ปทุมธานี

Wikipedia: Sonthi Boonyaratglin
เกิด 2537

อารยะ ศุภฤกษ์

Arayha Suparurk

นางแบบ มิสแกรนด์ไทยแลนด์ 2019 และรองอันดับ 2 มิสแกรนด์อินเตอร์เนชันแนล 2019

Wikipedia: Arayha Suparurk

โบราณสถานและที่สำคัญ

วัด เตาเผา พิพิธภัณฑ์

สามโคก

วัดไผ่ล้อม

Wat Phai Lom

74 ไร่ริมเจ้าพระยา ตำบลบ้านงิ้ว ร่วมกับวัดอัมพุวรารามเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าตั้งแต่ พ.ศ. 2551 ถิ่นนกปากห่าง

Pathum Thani provincial profile, Ministry of Commerce · หน้ามดแดง
2433

คลองรังสิตประยูรศักดิ์

Khlong Rangsit

ยาวราว 56 กม. จากเจ้าพระยาที่บ้านใหม่ไปทางตะวันออกถึงแม่น้ำนครนายก มีคลองซอยหนึ่งถึงสิบสี่ตัดผ่าน

Wikipedia: Rangsit Canal
คลองหลวง

ตลาดไท

Talat Thai

ตลาดใหญ่ที่สุดในประเทศ ตลาดกลางสินค้าเกษตร 542 ไร่ ถนนพหลโยธิน กม. 42

วิกิพีเดีย: ตลาดไท
คลองหลวง

สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย

Asian Institute of Technology

บัณฑิตศึกษานานาชาติ ก่อตั้ง พ.ศ. 2502 ในชื่อ SEATO Graduate School of Engineering ติดกับอุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย (2545)

Wikipedia: Asian Institute of Technology · หน้ามดแดง

นกปากห่างวัดไผ่ล้อม

แตะฟ้าให้ฝูงนกบินวน แตะทุ่งเพื่อวางหอยเชอรี่

มหาธรรมกายเจดีย์ คลองหลวง
มหาธรรมกายเจดีย์ คลองหลวงHoney Kochphon Onshawee · CC0

วัฒนธรรม

ประเพณีมอญริมเจ้าพระยา

คำขวัญ

ถิ่นบัวหลวง

Land of the royal lotus

ถิ่นบัวหลวง เมืองรวงข้าว เชื้อชาวมอญ นครธรรมะ พระตำหนักรวมใจ สดใสเจ้าพระยา ก้าวหน้าอุตสาหกรรม

Pathum Thani provincial profile, Ministry of Commerce
ตรา

บัวกับรวงข้าว

Lotus and rice

ตราจังหวัดเป็นดอกบัวหลวงสีชมพูกลางรวงข้าวสีทองสองข้าง ดอกไม้ประจำจังหวัดคือบัวหลวง

Pathum Thani provincial profile, Ministry of Commerce
เดือน 11

ประเพณีรับบัว

Rap Bua, receiving the lotus

ประเพณีมอญที่สามโคกช่วงบัวบานเดือน 11 กรมศิลปากรเชื่อมชื่อเมืองกับการที่รัชกาลที่ 2 รับบัวจากชาวมอญในงานนี้ พ.ศ. 2358

Pathum Thani provincial profile, Ministry of Commerce
หลังออกพรรษา

ตักบาตรพระร้อย

Tak Bat Phra Roi

พระพายเรือบิณฑบาตตามท่าน้ำหน้าบ้านริมเจ้าพระยา ตั้งแต่แรม 1 ค่ำ เดือน 11 ประเพณีมอญที่สืบมากว่าร้อยปี ปี 2568 จัดที่วัดมะขาม วัดหงษ์ปทุมาวาส วัดโบสถ์ และวัดชินวรารามวรวิหาร

Naewna, 6 Oct 2025: Tak Bat Phra Roi
เมษายน

สงกรานต์ไทย-มอญ

Thai-Mon Songkran

สงกรานต์ของจังหวัดหน้าศาลากลางหลังเก่า มีปี่พาทย์มอญ ก่อเจดีย์ทราย ประกวดธิดาไทย-รามัญ บ้านมอญทำข้าวแช่

Thai Post: Thai-Mon Songkran
นาฏศิลป์

รำมอญปทุมธานี

Pathum Thani Mon dance

คณะรำมอญอาชีพสืบทอดรำมอญปทุมธานี ชุดมอญรับเสด็จเล่าเรื่องการรับเสด็จ พ.ศ. 2358

Journal article on Pathum Thani Mon dance, 2021
ผู้คน

ไทยรามัญ ไทยจีน ไทยมุสลิม

Mon, Chinese, Muslim

สามกลุ่มหลักของจังหวัด ไทยรามัญ ไทยจีน ไทยมุสลิม ชาวมอญอยู่หนาแน่นที่สามโคก

Thai Post: Thai-Mon Songkran
2521

หลักเมืองที่มาทีหลัง

A city pillar, late

ปทุมธานีไม่เคยมีหลักเมืองจนถึง 23 สิงหาคม 2521 จึงยกเสาหลักเมืองหน้าศาลากลางจังหวัด

Pathum Thani provincial profile, Ministry of Commerce
ประเพณีตักบาตรพระร้อยทางเรือ
ประเพณีตักบาตรพระร้อยทางเรือรังสรรค์ นิพฺภโย · CC BY-SA 4.0

อาหาร

กินอะไรดี

รังสิต

ก๋วยเตี๋ยวเรือ

Boat noodles

ชามเล็ก น้ำซุปน้อยแต่เข้ม ร้านเรียงริมถนนรังสิต–นครนายก

Naewna: Pathum Thani food
สงกรานต์

ข้าวแช่มอญ

Khao chae Mon

ข้าวในน้ำดอกไม้เย็น กับเครื่องเคียงเจ็ดอย่าง กะปิทอด ปลาป่นหวาน กระเทียมดองผัดไข่ ผักกาดหวาน ยำขนุนอ่อน ยำปูเค็มมะม่วง ก๋วยเตี๋ยวผัด ถวายเทวดาและพระ

Naewna: Pathum Thani food
มอญ

ข้าวเกรียบงาปิ้ง

Mon sesame rice crackers

ข้าวเกรียบมอญโบราณ ทำโดยลูกหลานชาวมอญที่มาจากหงสาวดี

Naewna: Pathum Thani food
ขนม

กาละแม

Kalamae

ข้าวเหนียว น้ำตาล กะทิ กวนนาน ทำช่วงสงกรานต์และงานบุญ ปทุมธานีขึ้นชื่อเรื่องนี้มานาน

Naewna: Pathum Thani food
ริมน้ำ

กุ้งแม่น้ำเผา

Grilled river prawns

กุ้งแม่น้ำตัวโตเผา จิ้มน้ำจิ้มแซ่บ กินริมเจ้าพระยา

Naewna: Pathum Thani food
ฟาร์ม

ปลาดุกแดดเดียว

Sun-dried catfish

ปลาดุกตากแดดหนึ่งวัน ทอดหรือแกง ปทุมธานีเลี้ยงปลาดุกมาก

Naewna: Pathum Thani food
GI 2560

ข้าวหอมปทุมธานี

Khao Hom Pathum Thani

ข้าวพันธุ์ปทุมธานี 1 เมล็ดเรียวยาว หุงนุ่มค่อนข้างเหนียว หอมอ่อน

Department of Intellectual Property: GI register
ทุ่งรังสิต

ส้มรังสิต

Som Rangsit

ส้มเขียวหวาน ตั้งแต่ พ.ศ. 2510 ทุ่งรังสิตปลูกมากที่สุดในประเทศ ปัจจุบันเหลือไม่มาก

วิกิพีเดีย: ส้มเขียวหวาน

ก๋วยเตี๋ยวเรือรังสิต

แตะเพื่อสั่งอีกชาม

ภาพ

ปทุมธานีในภาพ

จากวิกิมีเดียคอมมอนส์ พร้อมชื่อช่างภาพและสัญญาอนุญาต แตะเพื่อขยาย

ตักบาตรพระร้อย วัดสำแล
ตักบาตรพระร้อย วัดสำแล
วัดสำแล ริมเจ้าพระยา
วัดสำแล ริมเจ้าพระยา
วัดสำแลจากฝั่งตรงข้าม
วัดสำแลจากฝั่งตรงข้าม
เจดีย์หอย วัดเจดีย์หอย ลาดหลุมแก้ว
เจดีย์หอย วัดเจดีย์หอย ลาดหลุมแก้ว
ก้อนหอยนางรมโบราณ วัดเจดีย์หอย
ก้อนหอยนางรมโบราณ วัดเจดีย์หอย
หลวงพ่อโตยืน วัดโบสถ์ สามโคก
หลวงพ่อโตยืน วัดโบสถ์ สามโคก
พระบาท วัดโบสถ์
พระบาท วัดโบสถ์
วัดเขียนเขต ธัญบุรี
วัดเขียนเขต ธัญบุรี
วัดกร่าง สามโคก
วัดกร่าง สามโคก
ชุดมอญ ในงานลำพาข้าวสาร
ชุดมอญ ในงานลำพาข้าวสาร
เรือบรรทุกบนเจ้าพระยา
เรือบรรทุกบนเจ้าพระยา
นาข้าว รังสิต
นาข้าว รังสิต
ต้นตาลริมนา
ต้นตาลริมนา
ประติมากรรมหิน Wild Rice ของมิตสึอากิ ทานาเบะ รังสิต
ประติมากรรมหิน Wild Rice ของมิตสึอากิ ทานาเบะ รังสิต
บ้านริมคลองสายใหม ลำลูกกา
บ้านริมคลองสายใหม ลำลูกกา
ให้อาหารปลา ท่าน้ำวัดโพสพผลเจริญ
ให้อาหารปลา ท่าน้ำวัดโพสพผลเจริญ
องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ คลองห้า
องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ คลองห้า
หออัครศิลปิน คลองหลวง
หออัครศิลปิน คลองหลวง
วัดพระธรรมกายยามค่ำ
วัดพระธรรมกายยามค่ำ
รถไฟฟ้าสายสีแดงเข้มที่หลักหก
รถไฟฟ้าสายสีแดงเข้มที่หลักหก

ที่มา

อ่านประกอบหน้านี้

อ่านเมื่อ 13 ตุลาคม 2569