🏮 ศาล-ศาลเจ้า-หลักเมือง · Shrines & city pillars
ทะเบียนศาล ศาลเจ้า และหลักเมืองของเชียงใหม่-เชียงราย — 21 แห่งในทะเบียน (19 แห่งกดเข้าหน้าของแต่ละที่ได้ อีก 4 แห่งรอหมุด-รอสำรวจ) จัดตามชนิดที่ผู้ดูแลเรียกเอง ไม่มีการจัดอันดับความศักดิ์สิทธิ์ · The register of shrines and city pillars of Chiang Mai and Chiang Rai — 21 entries (19 open their own directory pages; 4 await a pin or a survey), grouped by the kinds their keepers use. Nothing here is ranked for sacredness.
🏮 กติกาของหน้านี้ · The rule of this pageผู้ดูแลเป็นคนบอกว่าศาลคืออะไร — มดจดตามป้ายและตามทะเบียน พร้อมที่มาและวันที่อ่าน · งานประจำปีอิงหน้าเทศกาลซึ่งบอกที่มาของตัวเอง · สิ่งที่ผู้คนไปขอเป็นเรื่องของประเพณีและผู้ไป หน้านี้ไม่สัญญาอะไรให้ใคร · ไม่มีศาลไหนถูกจัดอันดับ ไม่มี «ศักดิ์สิทธิ์ที่สุด» — เรียงตามชนิดและจังหวัดเท่านั้น · ศาลในบ้านคนเป็นเรื่องของบ้านนั้น สารบัญลงเฉพาะศาลสาธารณะ · The keeper says what the shrine is — the ants copy the sign and the register, with the source and the date it was read · annual rites lean on the festivals page, which cites itself · what people go to ask for belongs to the tradition and the asker; this page promises nothing · no shrine is ranked, nothing is «most sacred» — order is kind and province only · a shrine in somebody's home is that household's own; only public shrines are listed
แผนที่ · The map
หมุดจากสารบัญ (OpenStreetMap © ผู้ร่วมแก้ไข, ODbL · ทะเบียนวัดและบัญชีเปิดราชการ) — แถวที่ยังไม่มีหมุดบอกไว้ตรง ๆ ว่ารอสำรวจ · Pins come from the directory's own records (OpenStreetMap © contributors, ODbL; temple and open-government registers) — rows without a pin say so plainly
ทะเบียน — ตามชนิดที่ผู้ดูแลเรียก · The register — by the kinds their keepers use
🏛 หลักเมือง-สะดือเมือง-อินทขีล · City pillars & navels (4)
- วัดเจดีย์หลวงวรวิหาร · Wat Chedi Luang เมืองเชียงใหม่ · เชียงใหม่ ที่มาอ่านแล้ว 2026-08-27 · source read 2026-08-27เสาหลักเมืองเชียงใหม่ ประดิษฐานในวิหารด้านหน้าวัดเจดีย์หลวง คู่ต้นยางใหญ่ — เชียงใหม่ไม่มีศาลหลักเมืองเป็นอาคารเดี่ยวอย่างกรุงเทพฯ เสาอยู่ในวัด ส่วนชื่อวัดอินทขีลสะดือเมือง (กลางเวียง) ยังเก็บที่ตั้งแต่เดิมตามตำนานไว้ในชื่อ งานบูชาเสาอินทขีล (ใส่ขันดอก) จัดราวพฤษภาคม–มิถุนายนทุกปี · The city pillar of Chiang Mai stands in the shrine hall at the front of Wat Chedi Luang beside the great yang tree — Chiang Mai keeps no freestanding city-pillar shrine in the Bangkok manner; the pillar lives inside the wat, and the name of Wat Inthakhin Sadue Mueang (mid-city) still carries the pillar's traditional first home. The annual Sai Khan Dok offering festival falls around May–June. 🎉 ดูช่วงงานในหน้าเทศกาล · festival window on the festivals page · th.wikipedia.org
- ศาลเจ้าพ่อหลักเมืองแจ่งกระต๊ำ · Chao Pho Chaeng Katam Shrine เมืองเชียงใหม่ · เชียงใหม่ อยู่ในสารบัญ · in the directoryศาลที่แจ่งกระต๊ำ มุมตะวันออกเฉียงใต้ของคูเมือง — แจ่งทั้งสี่และประตูเมืองเป็นส่วนหนึ่งของพิธีสืบชะตาเมืองที่จัดทุกปี · The shrine at Chaeng Katam, the moat's south-east corner — the four corners and the gates each have their place in the annual city fate-extension rite. 🎉 ดูช่วงงานในหน้าเทศกาล · festival window on the festivals page
- เสาสะดือเมืองเชียงราย · The Navel City Pillar of Chiang Rai เมืองเชียงราย · เชียงราย ที่มาอ่านแล้ว 2026-08-27 · source read 2026-08-27เสาสะดือเมืองบนดอยจอมทอง ในเขตวัดพระธาตุดอยจอมทอง สร้าง พ.ศ. ๒๕๓๐ (ตามบันทึก Wikidata) · The city-navel pillar on Doi Chom Thong, in the grounds of Wat Phra That Doi Chom Thong, erected 1987 (per its Wikidata record). · wikidata.org
- ศาลหลักเมืองแม่สาย · Mae Sai City Pillar Shrine แม่สาย · เชียงราย อยู่ในสารบัญ · in the directoryศาลหลักเมืองของแม่สาย เมืองเหนือสุดของประเทศ · The city pillar shrine of Mae Sai, the country's northernmost town.
🏮 ศาลเจ้า · Chinese shrines (3)
- ศาลเจ้าปุงเถ่ากง · Pung Thao Kong shrine เมืองเชียงใหม่ (ช้างม่อย) · เชียงใหม่ ที่มาอ่านแล้ว 2026-08-27 · source read 2026-08-27 รอหมุด · awaiting a pinศาลเจ้าจีนเก่าแก่ที่สุดในเชียงใหม่ตามข้อมูลเทศบาลนครเชียงใหม่ — พบเลข ๒๔๑๙ สลักบนขื่อหลังคา เชื่อกันว่าเป็นปีที่สร้าง (สมัยรัชกาลที่ ๕) อยู่ย่านช้างม่อยริมปิง ข้างตลาดดอกไม้ใกล้กาดหลวง ปุงเถ่ากงคือเทพอารักษ์ชุมชนของชาวจีนโพ้นทะเล · The oldest Chinese shrine in Chiang Mai in the municipality's own telling — the number 2419 (BE) carved on a roof beam is held to be its construction year, in the Fifth Reign. It stands in Chang Moi by the Ping, beside the flower market near Warorot. Pung Thao Kong is the overseas-Chinese community's founding guardian. 🎉 ดูช่วงงานในหน้าเทศกาล · festival window on the festivals page · cmcity.go.th
- ศาลเจ้าจี้กงหน่ำพิ้งเกาะ เชียงราย อยู่ในสารบัญ · in the directory รอหมุด · awaiting a pinศาลเจ้าจีนจากบัญชีศาสนสถาน-แหล่งท่องเที่ยวของจังหวัด — ยังไม่มีหมุดพิกัด รอสำรวจ · A Chinese shrine from the province's own religious-places list — no pin yet; awaiting the crawl.
- ศาลเจ้าจีน บ้านถ้ำปลา · Chinese shrine แม่สาย · เชียงราย อยู่ในสารบัญ · in the directoryศาลเจ้าจีนที่บ้านถ้ำปลา เชิงดอยนางนอน · The Chinese shrine at Ban Tham Pla, at the foot of Doi Nang Non.
👑 ศาลบูรพกษัตริย์ · Founder-king shrines (7)
- หอพญามังราย · King Mangrai Memorial Shrine เมืองเชียงใหม่ · เชียงใหม่ อยู่ในสารบัญ · in the directoryหอบูชาพญามังรายผู้สร้างเวียงเชียงใหม่ กลางเวียง — ตำนานพื้นเมืองเล่าว่าที่แถบกลางเวียงนี้พระองค์ต้องอสนีบาต หอจึงยืนเป็นที่ไหว้สาบูรพกษัตริย์มาแต่นั้น · The memorial shrine of King Mangrai, founder of Chiang Mai, in the city's heart — the chronicles tell that near this mid-city spot he was struck by lightning, and the shrine has stood for paying respects to the founder since.
- ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช · King Naresuan Shrine เมืองเชียงใหม่ · เชียงใหม่ อยู่ในสารบัญ · in the directoryศาลริมคูเมืองด้านเหนือ ใกล้วัดโลกโมฬี — บันทึกภาคสนามของสารบัญเอง · The shrine on the moat's north side near Wat Lok Molee — one of the catalogue's own field entries.
- ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช บ้านร่มไทย · King Naresuan Maharaj Shrine (Ban Rom Thai) เชียงใหม่ อยู่ในสารบัญ · in the directoryศาลสมเด็จพระนเรศวรฯ ที่บ้านร่มไทย ใกล้ชายแดนด้านเหนือ · The King Naresuan shrine at Ban Rom Thai, near the northern border.
- พระสถูปเมืองงาย (เชียงดาว) · The Naresuan stupa at Mueang Ngai, Chiang Dao เชียงดาว · เชียงใหม่ ความรู้ทั่วไป — ยังไม่ลงพื้นที่ · general knowledge, unfielded รอหมุด · awaiting a pinสถูปอนุสรณ์สมเด็จพระนเรศวรมหาราชที่เมืองงาย — ตามพงศาวดาร จุดตั้งทัพครั้งยกไปอังวะ เป็นที่สักการะใหญ่ของอำเภอ ยังไม่อยู่ในสารบัญ — รอสำรวจ · The King Naresuan memorial stupa at Mueang Ngai — by the chronicles, where the army encamped on the march toward Ava; a major place of respect for the district. Not yet in the catalogue — awaiting the crawl.
- ศาลเจ้าปู่ พญาแสนภู · Phaya Saen Phu Shrine เชียงแสน · เชียงราย อยู่ในสารบัญ · in the directoryศาลบูชาพญาแสนภู หลานพญามังราย ผู้สถาปนาเวียงเชียงแสน — เมืองเก่าที่ยังไหว้สาผู้สร้างของตน · The shrine of Phaya Saen Phu, grandson of Mangrai and founder of Chiang Saen — an old city still paying respects to its builder.
- พระราชานุสาวรีย์พญามังราย · The King Mengrai Great Memorial เมืองเชียงราย · เชียงราย อยู่ในสารบัญ · in the directoryพระราชานุสาวรีย์ผู้สร้างเมืองเชียงราย — ชาวเมืองมาไหว้สาสักการะเป็นประจำ อนุสาวรีย์โดยรูปแบบ ศาลโดยการใช้ · The monument to the founder of Chiang Rai — the city comes to pay respects daily; a monument in form, a shrine in use.
- ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช · King Naresuan Shrine แม่สรวย · เชียงราย อยู่ในสารบัญ · in the directoryศาลสมเด็จพระนเรศวรฯ ริมทางหลวงในอำเภอแม่สรวย · The King Naresuan shrine by the highway in Mae Suai district.
🌳 อารักษ์เมือง · Guardian spirits (3)
- วัดพระธาตุดอยคำ · Wat Phra That Doi Kham เมืองเชียงใหม่ (แม่เหียะ) · เชียงใหม่ ที่มาอ่านแล้ว 2026-08-27 · source read 2026-08-27 ตำแหน่งโดยประมาณ · position approximateอารักษ์บรรพชนชาวลัวะผู้พิทักษ์เชียงใหม่ตามตำนาน — พิธีเลี้ยงผีปู่แสะย่าแสะ (เสนสรวง) จัดทุกปีที่บ้านแม่เหียะ เดือน ๙ เหนือ ขึ้น ๑๔–๑๕ ค่ำ (ราวมิถุนายน) ศาลอยู่ในเขตวัดพระธาตุดอยคำ · The Lawa ancestor-guardians of Chiang Mai in the old telling — their propitiation rite is held at Ban Mae Hia each year on the full moon of the ninth northern month (around June), and their shrine stands in the grounds of Wat Phra That Doi Kham. 🎉 ดูช่วงงานในหน้าเทศกาล · festival window on the festivals page · th.wikipedia.org
- วัดถ้ำเชียงดาว เชียงดาว · เชียงใหม่ ความรู้ทั่วไป — ยังไม่ลงพื้นที่ · general knowledge, unfielded ตำแหน่งโดยประมาณ · position approximateอารักษ์ใหญ่แห่งล้านนาตามคติพื้นเมือง สถิต ณ ดอยหลวงเชียงดาว — ศาลอยู่บริเวณปากถ้ำเชียงดาว (เขตวัดถ้ำเชียงดาว — ตำแหน่งโดยประมาณ) · The great guardian spirit of Lanna in the northern tradition, seated at Doi Luang Chiang Dao — his shrine stands by the mouth of the Chiang Dao cave (in the grounds of Wat Tham Chiang Dao; position approximate).
- พระสยามเทวาธิราชสวนมโนมัยดอยแม่สลอง แม่ฟ้าหลวง · เชียงราย อยู่ในสารบัญ · in the directory รอหมุด · awaiting a pinจากบัญชีแหล่งท่องเที่ยว-ศาสนสถานของจังหวัด — ยังไม่มีหมุดพิกัด รอสำรวจ · From the province's own list — no pin yet; awaiting the crawl.
🕉 เทวาลัย · Devalayas (2)
- พิฆเนศวรเทวาลัย · Pikanesuan Dewali เมืองเชียงใหม่ · เชียงใหม่ อยู่ในสารบัญ · in the directoryเทวาลัยพระพิฆเนศในเขตเวียงเก่า · A Ganesha devalaya inside the old walled city.
- Ganesha Shrine เมืองเชียงใหม่ · เชียงใหม่ อยู่ในสารบัญ · in the directoryศาลพระพิฆเนศฝั่งตะวันออกของเวียง — ชื่อไทยยังไม่มีในแผนที่เปิด · A Ganesha shrine east of the old city — no Thai name mapped yet.
🤍 เจ้าแม่กวนอิม · Guanyin (2)
- Kuan Imm Palace เมืองเชียงใหม่ · เชียงใหม่ อยู่ในสารบัญ · in the directoryแผนที่เปิดระบุเป็นศาล (historic=wayside_shrine) ชื่อไทยยังไม่มีในแผนที่ — มดไม่แต่งชื่อเอง ใครทราบชื่อบนป้าย บอกมดได้ · OpenStreetMap states the shrine itself (historic=wayside_shrine); no Thai name is mapped yet, and the ants never invent one — if you know the sign, tell the ants.
- วัดห้วยปลากั้ง · Wat Huai Pla Kang, Big Buddha เมืองเชียงราย (ริมกก) · เชียงราย ที่มาอ่านแล้ว 2026-08-27 · source read 2026-08-27องค์เจ้าแม่กวนอิมสีขาวสูง ๖๙ เมตร (ราวตึก ๒๕ ชั้น) ที่วัดห้วยปลากั้ง ต.ริมกก — องค์ใหญ่ที่คนเชียงรายและผู้มาเยือนขึ้นไหว้กันทั้งปี · The 69-metre white Guanyin at Wat Huai Pla Kang in Rim Kok — about twenty-five storeys, visited the year round. · th.wikipedia.org
ที่เล่ากันแต่ยังอ่านที่มาไม่ได้ · Told of, not yet read
ชื่อที่มีคนเล่าหรือชื่อร้านพาดพิงถึง แต่มดยังไม่เจอหน้าที่อ่านได้หรือหมุดที่ยืนยันได้ — จดไว้ตรงนี้ตามตรง ไม่ลงทะเบียน ใครมีที่มา บอกมดได้ · Names people tell of, or that a shop name points at, with no readable source or confirmable pin yet — held here plainly, off the register; if you hold a source, tell the ants
- ศาลเจ้ากวนอู (ช้างม่อย) — เล่ากันว่าอยู่ย่านตรอกเล่าโจ๊ว-ช้างม่อย — หน้าที่จะอ่าน (silpa-mag) ปฏิเสธบอต 2026-08-27 ยังไม่มีที่มาที่อ่านได้ · Told of in the Lao Chow alley / Chang Moi quarter — the page to read refused bots on 2026-08-27; no readable source yet
- ศาลเจ้าแม่ทับทิม (ริมปิง) — เล่ากันว่าอยู่ริมแม่น้ำปิงย่านชุมชนจีน — ยังไม่มีที่มาที่อ่านได้ · Told of by the Ping in the Chinese quarter — no readable source yet
- ศาลเจ้าพ่อข้อมือเหล็ก (ประตูช้างเผือก) — เล่ากันว่าอยู่แถบประตูช้างเผือก — ยังไม่มีที่มาที่อ่านได้ · Told of near Chang Phueak gate — no readable source yet
- ศาลเจ้าที่แม่จัน — พิสูจน์ว่ามีจริงผ่านชื่อร้านขาหมู «หน้าศาลเจ้าแม่จัน» ในสารบัญเอง — แต่ชื่อจริงยังแยกไม่ได้ว่า ศาลเจ้า+แม่จัน หรือ ศาล+เจ้าแม่จัน ต้องไปอ่านป้ายหน้าศาล · Proven real by a pork-leg stall in this very catalogue that navigates by it («in front of the Mae Chan shrine») — but the name itself cannot yet be parsed: the Chinese shrine of Mae Chan town, or the shrine of Lady Chan? Only the sign at the door can say
- ศาลเจ้าจีนกลางเวียงเชียงราย — เล่ากันว่ามีศาลเจ้าจีนย่านตลาดกลางเวียง — ยังไม่มีที่มาที่อ่านได้ · Told of near the central market blocks — no readable source yet
ก่อนไหว้ — กำลังมองอะไรอยู่ · Before you wai — what you are looking at
ศาลพระภูมิ กับ ศาลเจ้าที่ — สองศาลหน้าบ้าน · The two house shrines
ศาลพระภูมิ (เสาเดียว) เป็นที่ของพระภูมิเจ้าที่ผู้ดูแลผืนดิน ส่วนศาลเจ้าที่หรือศาลตายาย (เตี้ยกว่า มักหลายเสา) เป็นที่ของผีเจ้าที่เจ้าทางที่อยู่มาก่อน บ้านร้านค้าจีนมักมีตี่จู้เอี๊ยะตั้งกับพื้นในร้านอีกแบบหนึ่ง — ทั้งหมดนี้เป็นเรื่องของบ้านใครบ้านมัน สารบัญนี้จึงลงเฉพาะศาลสาธารณะที่ยืนในที่เปิด · A san phra phum on its single post houses the lord of the land; the lower san chao thi (often many-posted, the grandparents' shrine) belongs to the spirits who were here first. Chinese shopfronts keep the ti chu ia on the floor inside — a third form of the same courtesy. All of it is household practice, which is why this register lists only the public shrines standing in open ground.คำเมืองเรียกหอผีประจำหมู่บ้านว่า หอเสื้อบ้าน — เสื้อ ในที่นี้คือผีอารักษ์ ไม่ใช่เสื้อผ้า · the northern word for a village guardian hall is ho suea ban — the suea here is a guardian spirit, nothing to do with shirtsศาลเจ้า — ศาลจีน และผู้เลี้ยงดูแล · San chao — the Chinese shrines and their keepers
ศาลเจ้าจีนดูแลโดยคณะกรรมการชุมชน มูลนิธิ หรือสมาคมตระกูล มีผู้ดูแลประจำ จุดธูปได้ทั้งปี และคึกคักที่สุดช่วงตรุษจีนกับงานประจำปีของศาล — ปุงเถ่ากงที่ช้างม่อยเป็นแบบฉบับของศาล «เจ้าที่ใหญ่ของชุมชน» ที่ชาวจีนโพ้นทะเลตั้งเมื่อมาถึงแล้วเลี้ยงดูแลสืบกันมา · A Chinese shrine is kept — by a community committee, a foundation, a clan association — with a keeper on the ground, incense the year round, and its big days at Chinese New Year and the shrine's own annual festival. Pung Thao Kong by Warorot is the type specimen: the community's founding guardian, set up on arrival and kept ever since.ศาลเจ้าจีนหลายแห่งอยู่ใต้มูลนิธิการกุศล — ชื่อบนป้ายจึงอาจเป็นชื่อมูลนิธิ ไม่ใช่ชื่อเทพ · many Chinese shrines sit under benevolent foundations — the name on the gate may be the foundation's, not the deity'sหลักเมือง อินทขีล สะดือเมือง — ใจของเวียง · The pillar, the Inthakhin, the navel — a mueang's heart
เมืองในธรรมเนียมไท-ล้านนามีใจ: เชียงใหม่ฝากใจไว้กับเสาอินทขีลในวัดเจดีย์หลวง (งานใส่ขันดอกราวพฤษภาคม–มิถุนายน) เชียงรายมีเสาสะดือเมืองบนดอยจอมทอง แม่สายมีศาลหลักเมืองของตัวเอง — ส่วนแจ่งและประตูเมืองมีผู้เฝ้าของแต่ละมุม อย่างศาลเจ้าพ่อหลักเมืองที่แจ่งกระต๊ำ · A mueang in the Tai-Lanna way keeps a heart: Chiang Mai's is the Inthakhin pillar inside Wat Chedi Luang (the flower-tray festival falls around May–June), Chiang Rai's the navel pillar on Doi Chom Thong, Mae Sai keeps a pillar shrine of its own — and the corners and gates keep their own guardians, like the Chao Pho Lak Mueang shrine at Katam Corner.เสื้อเมือง คือผีอารักษ์ของทั้งเวียง — พิธีสืบชะตาเมืองทุกปีคือการเลี้ยงดูแลความผูกพันนี้ · the suea mueang is the guardian spirit of the whole city — the annual fate-extension rite keeps that bond fedศาลเกษียณที่ไหน — ต้นโพธิ์ กำแพงวัด · Where a spirit house retires
ศาลที่ปลดแล้วไม่ทิ้งลงถัง — ธรรมเนียมที่เห็นได้ทั่วเมืองคือเชิญไปไว้โคนต้นโพธิ์ต้นไทรใหญ่ กำแพงวัด หรือทางสามแพร่ง จึงเห็นศาลเก่ารวมกันเป็นหย่อม ๆ ตามที่เหล่านั้น — ในคัมภีร์ล้านนายังมีสูตถอนสำหรับถอนบ้านถอนเรือนโดยเฉพาะ เป็นวิชาของปู่อาจารย์ · A retired spirit house is never binned — the custom seen all over both towns is to carry it to the foot of a great bodhi or banyan, a temple wall, or a three-way junction, which is why old shrines gather in small companies at such places. The Lanna manuscripts even keep withdrawal liturgies (sut thon) for un-consecrating a house — a ritual specialist's craft.เห็นหย่อมศาลเก่าใต้ต้นไม้ใหญ่ = ที่เกษียณ ไม่ใช่ที่ถูกทิ้ง — เดินผ่านด้วยความเคารพตามธรรมเนียม · a company of old shrines under a great tree is a retirement, not a dump — custom is to pass with respectคำที่จะได้เจอ · Words you will meet
- ศาล (sǎan) — ที่สถิตของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ · ศาลา (sǎa-laa) — ที่พักคน คนละคำ · san (ศาล) — a shrine · sala (ศาลา) — a pavilion for people; different word
- ศาลเจ้า (sǎan-jâo) — ศาลจีน · เทวาลัย (thee-wáa-lai) — เทวสถานแบบพราหมณ์-ฮินดู · san chao (ศาลเจ้า) — a Chinese shrine · thewalai (เทวาลัย) — a Brahmanic-Hindu devalaya
- หลักเมือง (làk-mʉʉang) — เสาใจเมือง · สะดือเมือง — «สะดือ» ของเวียง · lak mueang (หลักเมือง) — the city pillar · sadue mueang (สะดือเมือง) — the city's navel
- อารักษ์ (aa-rák) — ผีผู้พิทักษ์ · เสื้อบ้าน-เสื้อเมือง — อารักษ์ของบ้านและเวียง · arak (อารักษ์) — a guardian spirit · suea ban / suea mueang — the guardians of village and city
- บนบาน (bon-baan) — ขอไว้ · แก้บน (kɛ̂ɛ-bon) — มาคืนตามคำ เมื่อสมหวัง · bon ban (บนบาน) — to make a vow at a shrine · kae bon (แก้บน) — returning to keep it
- หอ (hɔ̌ɔ) — เรือนบูชาขนาดย่อม เช่น หอผี หอเสื้อบ้าน หอพญามังราย · ho (หอ) — a small votive hall: ho phi, ho suea ban, the Mangrai memorial ho
ที่มาของทะเบียน · Register data: data/shrines.json · ศาลที่มดยังไม่เจอ หรือป้ายที่ไม่ตรงทะเบียน — A shrine the ants have not found, or a sign the register gets wrong — บอกมด · tell the ants
